Bashkimi Evropian kërkon shfuqizimin e ligjit

Arsyeja 2 — Bashkimi Evropian kërkon shfuqizimin e këtij ligji si kusht anëtarësimi

Pretendimi

Shfuqizimi i ligjit 21/2024 nuk është kërkesë e një grupi mjedisor apo e opozitës. Është kërkesë formale e tre institucioneve të Bashkimit Evropian, e regjistruar në dokumentet zyrtare të procesit të anëtarësimit, dhe e shndërruar në piketë mbyllëse (closing benchmark) të Kapitullit 27 — pra në kusht që duhet plotësuar përpara se ky kapitull i negociatave të mbyllet.

Qeveria është zotuar publikisht se do të “përshtatë” ligjin, por ka deklaruar shprehimisht se nuk do ta shfuqizojë. Kuvendi i mban në sirtar nismat ligjore për shfuqizim. Gjykata Kushtetuese e ka rrëzuar kërkesën.

Pra: kërkesa ekziston, është zyrtare, dhe të gjitha rrugët institucionale për ta përmbushur janë të bllokuara. Mbetet vetëm një.

Çfarë ka konstatuar Komisioni Evropian

Raporti i Komisionit Evropian për Shqipërinë 2025 — dokument pune i shërbimeve SWD(2025)0750, i botuar më 4 nëntor 2025 — e trajton ligjin 21/2024 dy herë, dhe të dyja herët me të njëjtin përfundim.

Në pjesën e legjislacionit horizontal:

The 2024 amendments to the Law on protected areas led to unravelling of their protection.

Ndryshimet e vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura çuan në shpërbërjen e mbrojtjes së tyre.

Në pjesën e mbrojtjes së natyrës:

The 2024 legislative amendments to the Law on protected areas led to deterioration on nature protection.

Ndryshimet legjislative të vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura çuan në përkeqësim të mbrojtjes së natyrës.

Vlerësimi i përgjithshëm i Kapitullit 27 “Mjedisi dhe ndryshimet klimatike” në të njëjtin raport është: “Albania has some level of preparation in this area, and it made no progress over the reporting period” — Shqipëria ka njëfarë niveli përgatitjeje dhe nuk bëri asnjë progres gjatë periudhës raportuese.

I njëjti raport konstaton, në lidhje me Arsyen 3 të këtij dokumenti, se ekziston “poor EIA quality, recommendations rarely implemented or monitored, low public participation in decision-making and limited enforcement” — cilësi e dobët e VNM-ve, rekomandime rrallë të zbatuara ose të monitoruara, pjesëmarrje e ulët e publikut dhe zbatim i kufizuar.

Raporti shton se punimet për resortin e parë të madh turistik në Peizazhin e Mbrojtur Bunë–Velipojë — zonë që ndodhet në listën e vendeve potenciale Natura 2000 në Shqipëri — nisën mes protestave të popullsisë vendase.

Çfarë ka votuar Parlamenti Evropian

Më 17 qershor 2026, në seancë plenare në Strasburg, Parlamenti Evropian miratoi rezolutën mbi Raportin e Komisionit për Shqipërinë 2025.

Akti	Rezolutë e Parlamentit Evropian e 17 qershorit 2026
Referenca e tekstit të miratuar	P10_TA(2026)0217
Procedura	2025/2250(INI)
Raporti bazë	A10-0141/2026, Komisioni për Punët e Jashtme
Raportues	Andreas Schieder
Votimi në plenare	PV 17/06/2026 – 9.12

Katër paragrafë të kësaj rezolute e prekin drejtpërdrejt ligjin 21/2024.

Paragrafi 45 — standardi

Underlines that progress towards EU accession requires an actual track record of implementation and enforcement of the environmental acquis, notably on environmental assessments, nature protection laws and public participation rights;

Nënvizon se progresi drejt anëtarësimit në BE kërkon një histori reale zbatimi dhe vënieje në jetë të acquis-së mjedisore, veçanërisht për vlerësimet mjedisore, ligjet e mbrojtjes së natyrës dhe të drejtat e pjesëmarrjes së publikut.

Paragrafi 47 — kërkesa për shfuqizim

Ky është paragrafi qendror. Ai lidh në një fjali të vetme ligjin 21/2024, ligjin e investimeve strategjike dhe Këshillin Kombëtar të Territorit:

Deeply regrets the fact that Albania’s 2015 Law on Strategic Investments has been extended, in view of its provisions enabling accelerated permitting procedures and reduced environmental scrutiny, which risk adversely affecting protected areas and other environmentally sensitive zones; calls for the repealing of the 2024 amendments to the Law on Protected Areas, which allow the development of large-scale tourism infrastructure within protected areas and transfer key governance and decision-making competences to the National Council of Territory, thereby weakening environmental oversight;

Shpreh keqardhje të thellë për faktin që ligji shqiptar i vitit 2015 për Investimet Strategjike është zgjatur, duke pasur parasysh dispozitat e tij që mundësojnë procedura të përshpejtuara lejedhënieje dhe shqyrtim të reduktuar mjedisor, të cilat rrezikojnë të prekin negativisht zonat e mbrojtura dhe zona të tjera mjedisore të ndjeshme; kërkon shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin për Zonat e Mbrojtura, të cilat lejojnë zhvillimin e infrastrukturës turistike në shkallë të gjerë brenda zonave të mbrojtura dhe transferojnë kompetenca kyçe qeverisjeje e vendimmarrjeje te Këshilli Kombëtar i Territorit, duke dobësuar kështu mbikëqyrjen mjedisore.

Paragrafi 48 — direktivat e shkelura

Highlights the fact that the Commission has cautioned Albania against actions that may impact its EU accession path amid ongoing national protests over a large-scale luxury development project that threatens a protected wildlife area home to flamingos, seals and turtle nesting sites; echoes, in this regard, the Commission’s criticism and recalls that alignment with EU environmental rules, including the Birds Directive and the Habitats Directive, is a prerequisite for EU accession;

Paragrafi 49 — moratoriumi dhe Kapitulli 27

Expresses serious concern that ongoing developments within the Vjosa-Narta protected area demonstrate the practical consequences of these legislative changes […]; calls on the Albanian authorities to immediately establish a moratorium on all new permitting procedures, construction works and development interventions within protected areas until the incompatible provisions of the amended Law on Protected Areas have been repealed, on the basis of a long-standing request by the Commission and Parliament and in line with the closing benchmarks of Chapter 27, and until full compliance with EU nature protection standards has been ensured; underlines that any projects in this area need to undergo comprehensive environmental impact assessments fully in line with EU standards, including a transparent public participation process with local communities, scientists and civil society;

Tri elemente të këtij paragrafi kanë peshë juridike-politike:

• kërkohet moratorium i menjëhershëm për çdo procedurë të re lejedhënieje dhe për punimet në zonat e mbrojtura;
• moratoriumi zgjat derisa dispozitat e papajtueshme të jenë shfuqizuar;
• kjo lidhet shprehimisht me piketat mbyllëse të Kapitullit 27.

Nuk është hera e parë

Rezoluta e 17 qershorit 2026 nuk është kërkesa e parë. Një vit më parë, Parlamenti Evropian kishte thënë të njëjtën gjë me fjalë pothuajse identike.

Rezoluta e 9 korrikut 2025 mbi raportet e Komisionit për Shqipërinë 2023 dhe 2024 (P10_TA(2025)0155, procedura 2025/2017(INI)), paragrafi 57:

Expresses serious concern regarding recent amendments to Albania’s Law on Protected Areas that allow large infrastructure and tourism projects in ecologically sensitive zones; calls for these legislative amendments to be reversed with a view to ensuring full and strict compliance with national and international legal frameworks and conservation standards […];

Pra kërkesa është e përsëritur, në dy rezoluta radhazi, në dy vite radhazi.

Në të njëjtën rezolutë të vitit 2025, paragrafi 56, Parlamenti Evropian i kishte kërkuar Komisionit ta trajtonte ndërtimin e aeroportit të Vlorës brenda Zonës së Mbrojtur Vjosë–Nartë “në shkelje të normave kombëtare dhe ndërkombëtare të mbrojtjes së biodiversitetit” — pikërisht në Kapitullin 27 të negociatave.

Kërkesa nuk vjen vetëm nga BE-ja

Organizmi	Qëndrimi
Komiteti i Përhershëm i Konventës së Bernës	Kërkoi në dhjetor 2023 dhe përsëri në dhjetor 2024 pezullimin e punimeve të aeroportit të Vlorës brenda Pishë Poro–Nartës derisa të kryhet një procedurë e re dhe e mjaftueshme VNM-je. Punimet vijuan.
IUCN (Unioni Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës)	Ka kërkuar që Shqipëria të rishikojë ligjin që dobëson mbrojtjen e parqeve kombëtare.
Organizatat mjedisore vendase	PPNEA, EcoAlbania e të tjera kanë bojkotuar proceset e konsultimit të Ministrisë së Mjedisit derisa ndryshimet e ligjit të shfuqizohen.

Konventa e Bernës është marrëveshje ndërkombëtare e ratifikuar. Sipas nenit 122 të Kushtetutës, një marrëveshje e tillë ka epërsi mbi ligjet e vendit kur nuk pajtohen me të.

Piketa mbyllëse: çfarë do të thotë konkretisht

Që nga shtatori 2025, shfuqizimi i ndryshimeve të vitit 2024 është një nga objektivat e piketave mbyllëse (closing benchmarks) të Kapitullit 27 — pra kusht formal që duhet plotësuar përpara se kapitulli i mjedisit të mund të mbyllet.

Kjo e nxjerr çështjen nga fusha e debatit politik të brendshëm. Për sa kohë ligji 21/2024 mbetet në fuqi në formën e tij aktuale, Kapitulli 27 nuk mbyllet dot. Dhe pa mbyllur të gjitha kapitujt, nuk ka anëtarësim.

Më 14 korrik 2026, në konferencën për shtyp pas Konferencës së IX Ndërqeveritare Shqipëri–BE në Bruksel — ku u zyrtarizua mbyllja e tre kapitujve të tjerë negociues — Komisionerja për Zgjerimin Marta Kos u pyet nëse protestat mjedisore do të ndikonin në integrimin e Shqipërisë. Përgjigjja e saj:

“Mbrojtja mjedisore është pjesë e kritereve të anëtarësimit në BE, kritere shumë të rëndësishme, dhe aktualisht ka një sërë ligjesh që duhen ndryshuar për të përmbushur këtë kriter.”

“Po edhe përpara se të nisnin këto protesta, kishim rënë dakord me Shqipërinë që gjatë këtij viti do të shfuqizoheshin amendamentet e vitit 2024 të ligjit për Zonat e Mbrojtura.”

Domethënë: shfuqizimi nuk ishte as kërkesë e re, as pasojë e protestave. Ai ishte detyrim i pranuar nga vetë qeveria shqiptare përpara se protestat të nisnin.

Përgjigjja e qeverisë: “nuk ka çfarë të shfuqizohet”

Në po atë konferencë, në praninë e Komisioneres, Kryeministri Edi Rama e ndau përgjigjen në dy pjesë:

“Shfuqizimi nënkupton anulim dhe ligji për Investimet Strategjike do të shfuqizohet dhe anulohet, ndërkohë që ligji për Zonat e Mbrojtura, që është një nga ligjet më të mira që kemi, do të përshtatet derisa të arrijë 100% standardet europiane.”

Në raportimin në gjuhën angleze të së njëjtës konferencë, formulimi është edhe më i drejtpërdrejtë:

“As for the other law, there is nothing to repeal, even though a European Parliament resolution called for it, but we must address the legislation in accordance with all European standards and amend any provisions within it that do not align with those standards.”

Në të njëjtën konferencë ai përsëriti se projekti turistik në Zvërnec do të bëhet.

Çfarë përmban në të vërtetë drafti i qeverisë

Ministria e Mjedisit i përcolli Komisionit Evropian draftin e parë të ndryshimit të ligjit, i cili u prezantua në tryezën e negociatave të Kapitullit 27 me ekspertët e Drejtorisë së Përgjithshme të Mjedisit. Dokumenti nuk u bë publik. Ai është tri faqe.

Sipas analizës së tij të botuar më 22 korrik 2026, ndryshimi i propozuar është, në thelb, përkthimi fjalë për fjalë i nenit 6 — paragrafët 3 dhe 4 — të Direktivës së Habitateve. Asgjë më shumë.

Drafti nuk prek:

• ndërtimin e hoteleve me pesë yje dhe të strukturave akomoduese turistike brenda parqeve kombëtare;
• heqjen e zonimeve të peizazheve;
• heqjen e zonave buferike të monumenteve të natyrës;
• lejimin dhe shtimin e veprimtarive ekonomike nga Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit — pra pikërisht kompetencën që Parlamenti Evropian e emërtoi shprehimisht në paragrafin 47.

Për më tepër, dispozita e vetme thelbësore që futet — neni 6, pika 4 i Direktivës së Habitateve — lejon realizimin e një projekti edhe pas një vlerësimi negativ, nëse ai justifikohet me “arsye detyruese të interesit publik madhor”, kundrejt masave kompensuese. Në duart e të njëjtit vendimmarrës të përshkruar në Arsyen 1, kjo dispozitë rrezikon të shërbejë jo si mbrojtje, por si bazë ligjore për të justifikuar pikërisht resortet që shkaktuan krizën.

Kuvendi i mban nismat në sirtar

Ndërkohë, në Kuvend ekzistojnë tashmë nisma të depozituara pikërisht për atë që kërkon BE-ja.

Data	Nisma	Statusi
14 maj 2026	Projektligj i deputetes Ina Zhupa për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024	I depozituar; nuk është futur në shqyrtim
—	Nismë e dytë e Partisë Demokratike për të njëjtin qëllim	E depozituar; nuk është futur në shqyrtim
—	Nisma të deputetit Redi Muçi (Lëvizja Bashkë) për shfuqizimin e “ligjeve me porosi”, përfshirë dispozitat e ligjit për zonat e mbrojtura	Të depozituara; në sirtar

Më 14 korrik 2026 — po atë ditë kur Komisionerja Kos kërkoi publikisht shfuqizimin — mazhoranca socialiste kundërshtoi futjen e nismës së deputetes Zhupa në rendin e ditës të komisionit parlamentar për Turizmin. Zhupa është kryetare e atij komisioni; nënkryetari socialist Erjon Malaj deklaroi se mazhoranca ishte kundër.

Deputetja Jorida Tabaku konstatoi se asnjë prej zotimeve të Kryeministrit nuk ishte reflektuar në kalendarin e punës së Kuvendit për javët e fundit të sesionit parlamentar. Sipas saj, ligji i investimeve strategjike është shtyrë gjashtë herë, dhe gjatë këtyre viteve ka të paktën 15 komunikime me Komisionin Evropian, delegacionin dhe Parlamentin Evropian ku theksohet se ai bie ndesh me Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit dhe prek Kapitullin 27.

Përse kjo çon domosdoshmërisht te referendumi

Argumenti i kësaj arsyeje nuk është se BE-ja duhet të vendosë për ligjet shqiptare. Është se çdo rrugë institucionale për të përmbushur një detyrim që vetë shteti shqiptar e ka pranuar, është e bllokuar.

Rruga	Rezultati
Gjykata Kushtetuese	Kërkesa e 37 deputetëve u rrëzua më 31.7.2025. Çështja e kompetencave u shpall jashtë juridiksionit.
Kuvendi	Tri nisma për shfuqizim janë depozituar. Asnjëra nuk është futur në shqyrtim. Mazhoranca votoi kundër futjes në rend dite.
Qeveria	Zotohet për “përshtatje”, jo shfuqizim. Deklaron publikisht: “nuk ka çfarë të shfuqizohet”.
Drafti qeveritar	Tri faqe; nuk prek asnjë prej dispozitave që BE-ja i quan të papajtueshme.
Presioni ndërkombëtar	Dy rezoluta të PE-së, raporti i KE-së, dy kërkesa të Konventës së Bernës, IUCN. Punimet vijuan.

Një referendum shfuqizues do të prodhonte pikërisht rezultatin që kërkon paragrafi 47 i rezolutës P10_TA(2026)0217, në formën që kërkon ai — shfuqizim, jo përshtatje — dhe do ta hiqte çështjen nga tryeza e negociatave si pengesë për mbylljen e Kapitullit 27.