Arkivi i nismës
Dosja
Katër argumentet për shfuqizimin e Ligjit 21/2024, përfundimet dhe burimet e përdorura, të organizuara për t’u verifikuar lehtë.
Dosja
Pse duhet shfuqizuar ligji?
Katër argumente të dokumentuara veçmas, të ndjekura nga përfundimi dhe lista e plotë e burimeve.
- 1→
Përqendrimi i pushtetit
Një person, dy institucione
Vendimmarrja për regjimin e zonave dhe lejet e zhvillimit.
- 2→
Integrimi evropian
BE-ja kërkon shfuqizimin
Rezolutat, Kapitulli 27 dhe përgjigjja institucionale.
- 3→
Mbrojtja mjedisore
VNM-ja nuk funksionon si filtër
Të dhënat për cilësinë dhe publikimin e vlerësimeve.
- 4→
Toka publike
Ligji dhe investimet strategjike
Kalimi i tokës publike në dispozicion të projekteve private.
Rruga përpara
Pse referendum?
Sepse rrugët e tjera institucionale nuk e kanë shfuqizuar ligjin dhe qytetarët nuk kanë pse të presin pasivisht.
Pse shfuqizimi i ligjit mbetet i nevojshëm
Kuvendi mund ta shfuqizojë Ligjin 21/2024, por deri tani ka penguar avancimin e nismave për shfuqizim. Gjykata Kushtetuese e rrëzoi kërkesën pas një rezultati 4 me 4 dhe, si çështje e shqyrtuar, ajo nuk mund të paraqitet sërish në të njëjtën mënyrë. Bashkimi Evropian ka kërkuar heqjen e dispozitave të papajtueshme dhe e ka lidhur këtë me Kapitullin 27, por BE-ja nuk mund ta shfuqizojë vetë një ligj shqiptar.
Prandaj rruga që qytetarët mund të vënë vetë në lëvizje është referendumi: 50.000 zgjedhës mund të kërkojnë shfuqizimin dhe vendimin përfundimtar e merr populli. Procesi krijon gjithashtu një afat dhe presion të menjëhershëm mbi Kuvendin, i cili mund ta shfuqizojë ligjin edhe përpara votimit kombëtar.
Referendumi është më i shpejtë sesa pritja që kushti i BE-së të prodhojë veprim në fund të vitit 2027. Ai mund të sjellë shfuqizimin më herët, qoftë nga presioni politik gjatë procesit, qoftë drejtpërdrejt nga vota kombëtare.
Burimet e përdorura
Dokumentet janë grupuar sipas rolit të tyre në analizë. Zgjidhni një kategori ose vijoni sipas radhës.
Ligjet dhe vendimet
| Akti | Përmbajtja |
|---|---|
| Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, nenet 56, 100, 150, 151, 152 | E drejta e informimit për mjedisin; Këshilli i Ministrave; referendumi |
| Ligji nr. 81/2017 “Për zonat e mbrojtura” | Ligji bazë |
| Ligji nr. 21/2024 | Ligji ndryshues — Fletorja Zyrtare nr. 50, datë 20.3.2024 |
| Ligji nr. 107/2014 “Për planifikimin dhe zhvillimin e territorit” | Nenet 3(13) dhe 7 — KKT-ja dhe kompetencat e saj |
| Ligji nr. 55/2015 “Për investimet strategjike” | Nenet 9, 27, 28, 29 |
| Ligji nr. 8672, datë 26.10.2000 | Ratifikimi i Konventës së Aarhusit |
| Ligji nr. 10440, datë 7.7.2011 “Për VNM-në”, i ndryshuar | Kuadri i vlerësimit të ndikimit në mjedis |
| VKM 589–598, datë 25.9.2024 | Rishpallja e dhjetë zonave të mbrojtura |
| Vendim i Gjykatës Kushtetuese nr. 45, datë 31.7.2025 | Rrëzimi i kërkesës për shfuqizimin e ligjit 21/2024 |
Dokumentet e Bashkimit Evropian dhe ndërkombëtare
| Dokumenti | Referenca dhe data |
|---|---|
| Rezolutë e Parlamentit Evropian mbi Raportin e Komisionit për Shqipërinë 2025 | P10_TA(2026)0217, 17 qershor 2026; procedura 2025/2250(INI); raporti A10-0141/2026, raportues Andreas Schieder. Paragrafët 45, 47, 48, 49 |
| Rezolutë e Parlamentit Evropian mbi Raportet e Komisionit për Shqipërinë 2023 dhe 2024 | P10_TA(2025)0155, 9 korrik 2025; procedura 2025/2017(INI). Paragrafët 53, 54, 56, 57 |
| Raporti i Komisionit Evropian për Shqipërinë 2025 | SWD(2025)0750, 4 nëntor 2025, shoqërues i COM(2025)0690. Kapitulli 27 |
| Direktiva e Habitateve | 92/43/KEE, neni 6, pikat 3 dhe 4 |
| Direktiva e Zogjve | 2009/147/KE |
| Direktivat e VNM-së dhe VSM-së | 2011/92/BE dhe 2001/42/KE |
| Konventa e Bernës | Kërkesa të Komitetit të Përhershëm, dhjetor 2023 dhe dhjetor 2024 |
| Konferenca e IX Ndërqeveritare Shqipëri–BE | Bruksel, 14 korrik 2026; deklarata të Komisiones Marta Kos dhe të Kryeministrit Edi Rama |
Dokumentet e hulumtimit
| Burimi | Vëllimi |
|---|---|
| Agjencia e Zhvillimit të Territorit (azht.gov.al) — vendime KKT/KKTU | 588 vendime, të lexuara me OCR |
| AZHT — njoftime mbledhjesh | 38 rende dite (2021–2026), 1 758 pika |
| Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura (akzm.gov.al) | VKM 589–598 |
| Agjencia Kombëtare e Mjedisit (akm.gov.al) | 492 dokumente VNM; 487 të lexuara në përmbajtje |
| Portali SIM i AKM-së (sim.akm.gov.al) | 98 zëra dëgjesash publike |
| Qendra e Botimeve Zyrtare (qbz.gov.al) | 48 181 akte, kërkuar nëpërmjet API-t publik |
Literatura shkencore
- Nezaj, M. (2022). Quality Review of EIAs (Environmental Impact Assessments) in Albania. Albanian Journal of Agricultural Sciences, 21(1): 1–14. Universiteti Bujqësor i Tiranës.
- Vjosa 385-page biodiversity report, Acta ZooBotanica Austria (2018).
- Vlerësime kritike të VNM-së së Poçemit nga Universiteti i Vjenës, Instituti Leibniz IGB Berlin, Universiteti i Lajpcigut dhe Universiteti i Tiranës; raportime të EcoAlbania, EuroNatur, Riverwatch dhe Bankwatch.